مقدمه
آفرین و صدها هزار آفرین بر روان پاک دانشمند عمیق و محدث بصیری که در یازده قرن پیش مدت بیست سال از عمر خود را با کمال اخلاص و مودت صرف کرد و معتبرترین احادیث و اخبار ائمه معصومین (ع) را از لا به لای کتب و رساله ها برگزید و مجموعه نفیس و بی نظیر بلکه گنجینه ای سرشار و پایان ناپذیر به جامعه اسلام و تشیع تحویل داد که در تمام این یازده قرن در میان صدها هزار کتاب اسلامی مانند خورشید تابان درخشندگی نمود و سال به سال بر عزت و شوکتش بیفزود تا آنجا که متجاوز از پنجاه کتاب در شرح و ترجمه و تعلیقش به زبانهای مختلف منتشر گشت و آن مجموعه در میان دانشمندان و مولفین به عنوان یک حجت و سند مذهبی تلقی شد و در جامعه تشیع در ردیف معتبرترین کتب بعد از قرآن معرفی گشت.
نام آن دانشمند بزرگوار و مولف عالیقدر : ثقه الاسلام شیخ ابو جعفر محمد بن یعقوب بن اسحاق کلینی رازی و نام مجموعه گرانبها و شریفش کتاب کافی است.
اهمیت و ارزش کتاب کافی
از یازده قرن پیش تا حال دانشمندان بزرگ و نوابغ علمی شیعه قلم به دست گرفته و در اطراف حدیث و جهات مختلف آن کتابها نوشته مجموعه ها پرداختند ولی با تمام این احوال کتاب کافی عظمت و ارزش خود را از لحاظ اهمیت و اعتبار حفظ کرده و امروز هم درباره آن به (( معتبرترین کتاب بعد از قرآن )) قضاوت میشود.
باید متوجه بود که چنین قضاوتی درباره کتاب کافی پس از آنست که این کتاب شریف مدت یازده قرن متوالی مورد مطالعه و تحقیق و بررسی دانشمندان نقاد و نکته سنج و محدثین دقیق و باریک بین بوده است و هریک از احادیثش از نظر هزارها فقیه و حکیم و متکلم و محدث و خطیب گذشته و روات و مخبرینی که آن احادیث را از زبان معصوم گرفته و دست به دست گردانیده تا به شیخ کلینی رسانیده اند یک به یک مورد کنجکاوی علماء رجال و درایت قرار گرفته و به صحت و وثوق و اعتبار و امثال این تعبیرات نمره گرفته اند.
پیداست که قضاوت درباره هر موضوعی ابتدا ممکن است با عینک دودی حب و بغض صورت گیرد و مسامحه و مجامله حجاب بصیرت گردد و در نتیجه حقیقت و واقع چنانکه هست نمایش ندهد اما قضاوتیکه نتیجه یازده قرن کنجکاوی و بررسی نقادان موشکاف باشد مقرون به حقیقت و خالی از شک و شبهت است.
ما در فصول آتیه قسمتی از تعاریف و ستایش های دانشمندان را از کتاب کافی نقل می کنیم ولی جمله کوتاه و مختصری که از تمام آن کلمات بدست می آید اینست
(( کتاب کافی در ردیف معتبرترین کتب اسلامی است ))
جامع تشیع در این عصر و دوران احتیاج شدیدی احساس می کند که آنچه در متن و واقع اصل دینست بداند و مورد اعتقاد و عمل قرار دهد و زوائد و پیرایه هائی که با آن بسته شده کنار گذارد و دور بریزد بدون شک کتاب کافی در ردیف معتبرترین کتبی است که این احتیاج را از همه بیشتر تامین میکند.
ما میدانیم که در میان احادیث و آیاتی که امروز در دست داریم و به پیغمبر و ائمه معصومین هم نسبت داده شده است اخباری است که یا به کلی پیغمبر و امام آنرا نفرموده و یا به این صورت نبوده است.بلکه هدفهای ناپاک و دستهای خیانتگر جاعلین و محرفین در ساختن و پرداختن آنها کمک کرده است.جامعه تشیع در این عصر و زمان عاشق تشنه کام عین کلمات صادره از میان دو لب پیشوایان خویش است.و بدون تردید و مبالغه کتاب کافی سرچشمه صافی است که زلال ترین آب مقصود را به لب تشنگان خود می نوشاند.
شرح حال کلینی قدس الله سره
کلین ( بر وزن حسین ) قریه ایست در 38 کیلومتری جنوب غربی شهر ری کنونی که پنج کیلومتر از جاده دور است و از این قریه فقها و محدثینی بزرگ بر خاسته اند که از جمله آنها محمد بن یعقوب کلینی و دائی او مرحوم علان است.مرحوم کلینی در آنجا شیخ و پیشوای شیعه بود و سپس به بغداد مسافرت کرد و در آنجا هم به تدریس و فتوی اشتغال داشت.سال ولادت کلینی معلوم نیست ولی وفاتش در 328 یا 329 بوده است و سفراء مهدی (عج) یعنی نواب خاص آنحضرت را درک کرده و احادیث و اخبار را از دست اولش اخذ کرده است.بعضی از علماء معتقدند که کتاب کافی بر امام زمان (ع) عرضه شده و آن حضرت فرمود : (( الکافی کاف لشیعتنا )) ( همین کتاب کافی شیعیان ما را بس است ) معلوم نیست که مرحوم کلینی کتاب کافی را در کجا و از کجا و از چه سالی شروع کرده است ولی آنچه معلومست تالیف آن مدت بیست سال طول کشیده و در بغداد خاتمه یافته است.
( سخنانی درباره کلینی )
1.نجاشی گوید : او در زمان خود شیخ و پیشوای شیعه بود در ری . و حدیث را از همه بیشتر ضبط کرده و بیشتر از همه مورد اعتماد است.
2.ابن طاووس گوید : توثیق و امانت شیخ کلینی مورد اتفاق همگان است.
3.ابن اثیر گوید : او بفرقه امامیه در قرن سوم زندگی تازه ای بخشید و پیشوا و عالم بزرگ و فاضل و مشهور در آن مذهب است.
4.ابن حجر عسقلانی گوید : کلینی از روساء فضلاء شیعه است در ایام مقتدر عباسی.
5.محمد تقی مجلسی گوید : حق این است که در میان علماء شیعه مانند کلینی نیامده است و هرکه در اخبار و ترتیب کتاب او دقت کند در می یابید که او از جانب خداوند تبارک و تعالی موید بوده است.
( ستایش کتاب کافی )
شیخ مفید گوید : کافی در ردیف جلیل ترین کتب شیعه و سودمندترین آنهاست.
محمد بن مکی شهید در اجازه خود به ابن خازن گوید : کتاب کافی در علم حدیث است و امامیه مانندش را ننوشته اند.
محقق کرکی در اجازه خود بقاضی صفی الدین عیسی گوید : کتابی بزرگ در موضوع حدیث بنام کافی است که مانندش نوشته نشده.این کتاب از احادیث شرعی و اسرار دینی مقداری جمع آوری نموده که در کتاب دیگری یافت نمیشود.
فیض کاشانی گوید : کافی شریفترین و کاملترین و جامعترین کتب است زیرا که در میان آنها شامل اصول و خالی از عیب و فضول است.
شهید ثانی گوید : کتاب کافی آبشخور صافی است که به جان خودم هیچ نویسنده ئی مانندش را برشته تالیف در نیاورده است و قدر و منزلت کلینی و جلالت او از این کتاب هویدا گردد.
مولی محمد امین استرآبادی : در کتاب (( فوائد المدینه )) گوید : ما از اساتید و علماء خود شنیده ایم که در اسلام کتابی تالیف نشده که برابر یا نزدیک به کتاب کافی باشد.
یکی از افاضل گوید : بدانکه کافی کتابیست جامع احادیث در تمام علوم عقاید و اخلاق و آداب وفقه از اول تا آخرش که در کتب احادیث عامه مانندش نیست کجا آنها میتوانند کتابی مانند کافی در جمع فنون و احادیث و تمام اقسام علوم الهی که از خاندان عصمت و رحمت بدست آمده داشته باشند.
خصائص و امتیازات کتاب کافی
مولفش در زمان سفراء امام زمان (عج) ( نوائب خاصه امام زمان عج) زنده بوده و بقول سیدبن طاوس این خود برای ما راهی باز میکند که نوشتجات کلینی را توام با حقیقت بدانیم.
در بیشتر موارد اخبار متعارض را ذکر نکرده و تنها به ذکر روایاتی که دلیل عنوان باب است اکتفا نموده و این خود دلیل ترجیح دادن اوست که روایات ذکر شده را بر روایاتیکه ذکر نکرده است.
منبع : اصول کافی جلد 1 صفحه 3 الی 21
مجموعه احادیث منتخب از کتاب شریف و مرجع شیعیان , اصول کافی
احادیث منتخب از چهار جلد اصول کافی
اصبغ بن نباته از علی (ع) روایت میکند که جبرئیل بر آدم نازل شد و گفت : ای آدم من مامور شده ام که تو را در انتخاب یکی از سه چیز مخیر سازم پس یکی را برگزین و دوتا را واگذار.آدم گفت چیست آن سه چیز ؟ گفت : عقل و حیاء و دین . آدم گفت عقل را برگزیدم.جبرئیل به حیاء و دین گفت شما باز گردید و او را واگذارید.آندو گفتند ای جبرئیل ما ماموریم هرجا که عقل باشد با او باشیم.گفت خود دانید و بالا رفت.
شرح - از مجموع این روایت چنین استفاده میشود که عقل با حیاء و دین لازم و ملزومند و از یکدیگر جدا نشوند پس خداوند به هرکس عقل عنایت کند حیاء و دین هم عنایت کرده است و کسی را که با حیاء و متدین یافتیم باید او را عاقل بدانیم. اصول کافی جلد 1 صفحه 11
شخصی از امام ششم (ع) پرسید عقل چیست ؟ فرمود چیزی است که بوسیله آن خدا پرستش شود و بهشت بدست آید . آن شخص گوید : گفتم پس آنچه معاویه داشت چه بود ؟ فرمود : آن نیرنگ است , آن شیطنت است , آن نمایش عقل را دارد ولی عقل نیست. اصول کافی جلد 1 صفحه 11
امام صادق (ع) : همانا خدای عزوجل وقتی بنده مومنش توبه کند شاد می شود مانند کسی که چیزی گم کرده و بعد گمشده اش را پیدا کند و خوشحال شود. اصول کافی جلد 4 صفحه 169
امام صادق (ع) : رسولخدا (ص) فرموده است : هر که یکسال پیش از مرگش توبه کند خداوند توبه اش را می پذیرد سپس فرمود : یکسال هم زیاد است هرکه یکماه پیش از مرگش توبه کند خدا توبه اش را بپذیرد سپس فرمود یکماه زیاد است هرکه یک هفته پیش از مرگش توبه کند خدا توبه اش را بپذیرد سپس فرمود : یک هفته زیاد است هر که یک روز پیش از مرگش توبه کند خدا توبه اش را بپذیرد سپس فرمود : یک روز زیاد است هرکه پیش از دیدار مرگ ( ملک الموت ) توبه کند خدا توبه اش را بپذیرد. اصول کافی جلد 4 صفحه 174
امام باقر (ع) : همین که جان به اینجا رسید ( و اشاره به گلوی خود فرمود ) برای عالم ( و دانا ) توبه نباشد و برای نادان وقت توبه ( باقی ) است. اصول کافی جلد 4 صفحه 174
ادامه را از لینک زیر ببینید
http://ahadith.ir/asol_kafi.htm
